By The Opentree Foundation
मुक्त खेळ (परिचय)
इयत्ता १–२
तयारी | सुरुवात | खेळाची वेळ | समारोप
सत्राचे नाव
Play Explorer
वयोगट
वयोगट ६-८
सत्राचा उद्देश
मुलं Kit मधील साहित्य निवडून त्यांच्यापद्धतीने खेळतील आणि Free Play साठी सामायिक नियम बनवायला सुरुवात करतील.
लागणारे साहित्य
Free Play Kit
वर्गाची मांडणी
1. हे Session शाळेतील हॉल, मैदान किंवा इतर मोकळ्या जागेत घेता येते.
2. Kit मधील साहित्य 2-3 सैल गटांमध्ये जमिनीवर किंवा बाकांवर मांडून ठेवा.
3. ठराविक Stations ठेवायची गरज नाही. मुलं स्वतः कुठे जायचे ते ठरवतील आणि 4-6 जणांचे छोटे गट तयार करू शकतील.
4. शारीरिक हालचालींच्या खेळांसाठी एक मोकळी जागा राखून ठेवा.
1/4
तयारी | सुरुवात | खेळाची वेळ | समारोप
सुरुवातीची पद्धत (५–७ मिनिटे)
PEP-UP: Clapping Rhythm (2-3 min)
1. तुम्ही एक ताल वाजवा.
2. मुलांनी त्याची नक्कल करायची.
3. हळूहळू ताल अधिक अवघड करत जा.
4. एका मुलाला सगळ्यांसाठी ताल तयार करायला सांगा.
FREE PLAY NORMS (1 min)
1. खेळणी आणि साहित्य सगळ्यांसोबत शेअर करा.
2. तुमच्या पाळीची वाट पाहा.
3. एकमेकांशी प्रेमाने वागा.
4. साहित्याची मोडतोड करू नका.
5. खेळ झाल्यावर सगळे साहित्य नीट आवरून ठेवा.
6. लक्षात ठेवा - शिक्षक किंवा Facilitator बघत नसले तरी हे नियम कायम राहतील.
अधिक Pep-up पर्याय
2/4
तयारी | सुरुवात | खेळाची वेळ | समारोप
खेळाची वेळ (~२५–२८ मिनिटे)
START PLAY:
1. मुलांना साहित्य शोधायला, त्यांना आवडणारे साहित्य निवडायला आणि खेळायला सुरुवात करायला सांगा.
DURING PLAY:
1. फिरत राहा आणि विचारा - "तुम्ही काय खेळत आहात?"
2. एखाद्या ठिकाणी मुलांना कंटाळा आल्यास विचारा - "दुसऱ्या ठिकाणी असे काही आहे का जे तुम्हाला वापरून पाहायचे आहे?"
3. खेळाचे आयोजन किंवा नियंत्रण करू नका. खेळ मोकळा आणि मुलांच्या नेतृत्वाखाली राहू द्या.
STEP IN WHEN NEEDED:
1. एखाद्या साहित्यावरून वाद होत असेल तर Sharing आणि Turn Taking चे नियम आठवण करून द्या.
2. गट खूप गोंगाट करत असेल तर स्वतःचा आवाज कमी करा. मुलं सहसा त्याचे अनुकरण करतात.
3. एखादे मूल एकटे बसले असेल तर त्याला जवळच्या मैत्रीपूर्ण मुलासोबत हळूवारपणे जोडा.
तुम्हाला काय दिसू शकते
1. काही मुलं खूप पटकन मोठे आणि गुंतागुंतीचे खेळ तयार करतील. काही मुलं दर 2 मिनिटांनी खेळ बदलतील. दोन्ही ठीक आहे.
2. समान आवडींमुळे गट नैसर्गिकपणे तयार होतात.
3. वर्गात सहसा शांत असणारी काही मुलं Free Play मध्ये खूप सक्रिय आणि उत्साही दिसू शकतात.
3/4
तयारी | सुरुवात | खेळाची वेळ | समारोप
समारोप (~३–५ मिनिटे)
1. खेळ संपायला दोन मिनिटे बाकी आहेत याची सूचना द्या. साहित्य गोळा करायला मदत करा.
2. विचारा - "आज तुम्हाला कोणत्या गोष्टीसोबत खेळायला सर्वात जास्त आवडलं? का?"
3. विचारा - "पुढच्या वेळी कोणता नवीन नियम जोडायचा आहे का?" तो नियम लक्षात ठेवा.
4. सगळ्यांनी मिळून साहित्य आवरा.
पुढच्या वेळी प्रयत्न करा
1. प्रत्येक वेळी हे Session घेताना एखादे साहित्य वापरण्याची एक नवीन पद्धत दाखवा.
2. मुलांना त्यांना सर्वात आवडणाऱ्या Station साठी मतदान करू द्या.
3. एका मुलाला त्याची आवडती साहित्य वापरण्याची पद्धत सगळ्यांना दाखवायला सांगा.
4. मुलांचा सहभाग अधिक वाढावा यासाठी कमी साहित्य वापरून Session घेऊन पाहा.